Mae Cyngor Sir Fynwy (CSF) yn gweithio i wella llwybrau cerdded, teithio ar olwynion a beicio ym Mrynbuga, er mwyn helpu mwy o drigolion i gyrraedd yr ysgol, y gwaith, siopau a gwasanaethau canol y dref, a’r arosfannau bysiau lleol gan ddefnyddio teithio llesol.
Mae CSF wedi defnyddio Cronfa Teithio Llesol Llywodraeth Cymru i ddatblygu astudiaeth Arweiniad ar arfarnu trafnidiaeth Cymru (WelTAG) sy’n edrych ar sut i wella llwybrau ym Mrynbuga ar gyfer teithio llesol, ochr yn ochr â chynlluniau Creu Lleoedd tref sy’n canolbwyntio ar ganol y dref. WelTAG yw’r canllawiau ar gyfer datblygu’r achos dros newid, opsiynau ymyrraeth a’r dewis terfynol o opsiynau.
Edrychodd yr astudiaeth WelTAG hon ar opsiynau ar gyfer gwella llwybrau yn nwyrain y dref, o amgylch Ysgol Gynradd Brynbuga, a gwnaeth nifer o argymhellion – gan gynnwys gosod llwybr defnydd a rennir ar ran unffordd Ffordd Mynwy, ac ailgynllunio cyffyrdd ar gyfer tawelu traffig a gwella’r ddarpariaeth cerdded a beicio y tu allan i’r ysgol. Arweiniodd hyn at ddatblygu dyluniadau ar gyfer y cynllun Llwybrau o amgylch Ysgol Brynbuga.
Nod y cynllun Llwybrau i Ysgol Brynbuga yw cefnogi teithiau llesol rhwng cartrefi yn Ladyhill, Burrium Gate a Monmouth Road, tuag at Ysgol Gynradd Brynbuga a Sgwâr Twyn. Mae’r dyluniad yn anelu i fynd i’r afael â rhwystrau i deithio llesol, gan gefnogi cerdded, olwyno a seiclo ar gyfer tripiau lleol beunyddiol.
Dyfarnwyd cyllid adeiladu ar gyfer y cynllun fel grant Llwybrau Diogel mewn Cymunedau (SriC) o Gronfa Trafnidiaeth Ranbarthol Prifddinas-Ranbarth Caerdydd. Mae ffocws cyllid SriC ar wella llwybrau o fewn ardaloedd trefol a llwybrau i ysgol. Bydd ymgynghoriad a chwmpasu ar y dyluniad terfynol a bydd y gwaith adeiladu yn digwydd yn ystod y flwyddyn ariannol hon.
Mae’r cynigion yn cynnwys newidiadau i’r ddarpariaeth cerdded a beicio o amgylch Ysgol Gynradd Brynbuga a’r feithrinfa, o’r dwyrain ar hyd Monmouth Road ac o’r gorllewin ar hyd Castle Parade, Castle Street a Four Ash Street.
- Ail-wynebu llwybrau troed
- Llwybr cyd-ddefnyddio ar ran 1-ffordd Monmouth Road
- Croesiad cyfochrog (cerdded a seiclo) ar Monmouth Road ger Burrium Gate
- Ail-ddylunio cyffyrdd ar gyfer tawelu traffig a gwella darpariaeth cerdded a seiclo
- Safle bysiau ychwanegol rhwng Ysgol Gynradd Brynbuga a Castle Mews (tuag at y dref) i alluogi disgyn cyn Twyn Square
- Gosod mainc ar Castle Parade
- Adeiladu croesiad cerddwyr ar Four Ash Street
- Adleoli’r troad ar gyfer arwydd ffordd Gwehelog i gyffordd bellach yr A472 i ostwng defnydd rhan un-ffordd Monmouth Road.
Mae’r cynllun yn adeiladu ar y gwaith diweddar ar Heol Trefynwy, lle cafodd cwrb isel a throetffordd lletach eu hychwanegu tuag at Factory Lane/y rhandiroedd. Bydd y cynllun hefyd yn cysylltu gyda Sgwâr Twyn, lle mae Adran Adfywio Cyngor Sir Fynwy yn datblygu cynlluniau ar gyfer gwelliannau creu lle a pharth cyhoeddus yng nghanol tref Brynbuga. Mae Cynllun Datblygu Lleol Amnewid Sir Fynwy yn cynnwys cynllun i ychwanegu tua 40 o gartrefi newydd ar Monmouth Road ar safle ‘Tir i’r Dwyrain o Burrium Gate’; felly mae’n bwysig i breswylwyr presennol a’r cartrefi newydd arfaethedig i wella – a darparu ar gyfer cynnydd defnydd – y llwybrau i’r ysgol, meithrinfa, safleoedd bysiau a chanol y dref.
Gweler PDF – Darlun trosolwg o’r Trefniant Cyffredinol cynllun SRiC lwybrau i ysgol Brynbuga
Ymgynghoriad
Cynhaliwyd ymgynghoriad ar y cynigion Llwybrau o amgylch Ysgol Brynbuga ym mis Mai 2026, gyda llwyfan Sgwrsio a sesiynau galw heibio yn yr Ysgol Gynradd a Llyfrgell Brynbuga.
Dywedodd y rhan fwyaf o bobl a holwyd eu bod yn ymweld â’r ardal yn gyson gyda dau draean yr ymatebwyr yn pasio trwodd o leiaf 5 gwaith yr wythnos. Dywedodd tua hanner mai eu prif ddiben dros ymweld â’r ardal oedd i fynd i siopau a gwasanaethau ym Mrynbuga neu oherwydd eu bod yn byw o fewn ardal y cynllun. Dywedodd traean arall mai eu prif ddiben dros ymweld ag ardal y cynllun oedd i fynd i Ysgol Gynradd Brynbuga.
Mae’r rhai o fwyaf a atebodd yn ymweld â’r ardal mewn car ond mae llawer yn cerdded drwy’r ardal hefyd. Dim ond ychydig o bobl a ddywedodd eu bod yn seiclo yn yr ardal. Fe wnaethom ofyn, ‘Os nad ydych yn cerdded, olwyno neu seiclo yn yr ardal yma, dywedwch pam os gwelwch yn dda’ – Rhoddwyd rhesymau ymarferol (pellter, amser, cludo pethau). Dywedodd un ym mhob pump nad ydynt yn teimlo’n ddiogel oherwydd traffig, a dywedodd nifer o bobl fod angen iddynt yrru oherwydd anabledd/hygyrchedd gwael. Dywedodd pobl eu bod yn teimlo’n fwy diogel mewn car nag yn cerdded yn yr ardal.
Roedd 30% o’r bobl a ymatebodd i’r arolwg yn gweld y cynigion cyffredinol fel rhai buddiol, ond roedd y gweddill yn ansicr, dim yn disgwyl effaith neu’n disgwyl effaith negyddol. Soniodd sylwadau pellach fod gwrychoedd wedi gordyfu a chyflymder cerbydau ar y llwybr yn gwneud cerdded/seiclo yn anneniadol neu’n amhosibl ar hyn o bryd (7 sylw). Ar y cynigion, roedd pryder am droi’r droedffordd yn llwybr rhannu defnydd ar yr adran un-ffordd o Heol Trefynwy (7), a’r potensial i greu tagfeydd drwy’r dyluniad (3). Soniwyd hefyd am golli mannau parcio (5). Roedd sylwadau cadarnhaol yn canolbwyntio ar botensial llwybr gwell, yn arbennig ar gyfer plant yn mynd i’r ysgol, a newidiadau defnyddiol mewn man croesi a safle bysus.
Galluogodd Cronfa Teithio Llesol Llywodraeth Cymru i dîm Teithio Llesol MCC ychwanegu gwelliannau hygyrchedd i Ffordd Monmouth yn ystod gwaith draenio’r briffordd. Ychwanegwyd cwrb isel hygyrch wrth fynedfa rhandiroedd Brynbuga ar Factory Lane; mae hwn yn cysylltu â llwybr troed sydd wedi’i ail-wynebu rhwng Factory Lane a Burrium Gate, ac yn cefnogi mesurau gostegu traffig ar hyd Ffordd Monmouth.