e- sgwteri: Chwalu’r Mythau

“Gwrandewch ar y gyfraith a’r peryglon neu byddwch yn siŵr o golli’ch sgwter neu’n waeth byth, eich bywyd” 

• “Gallaf reidio fy e-sgwter preifat ar balmentydd neu ffyrdd.” 
  ❌ Myth! Mae e-sgwteri preifat yn anghyfreithlon mewn unrhyw le cyhoeddus, ffyrdd, lonydd beicio, palmentydd, parciau-pob un!. Gallwch eu defnyddio ar dir preifat yn unig,  gyda chaniatâd y perchennog. 
• “Mae’n iawn – maen nhw’n union fel beiciau, nid oes angen trwydded nac yswiriant.” 
  ❌ Myth! Mae e-sgwter preifat yn cael ei ystyried yn gerbyd modur. Mae reidio un mewn man cyhoeddus heb yswiriant, trwydded, treth, a heb ei gofrestru yn golygu y gallech gael dirwy o £300, chwe phwynt cosb, a gellir cymryd y sgwter oddi wrthych. 
• “Gall dau berson reidio e-sgwter yn hawdd “ 

❌ Myth!  Mae e-sgwteri ac e-feiciau safonol wedi’u creu ar gyfer un reidiwr. Mae ail berson yn effeithio ar gydbwysedd, rhoi straen ar y brêc a’r motor, ac yn cynyddu’r tebygolrwydd o ddamwain a pherygl o anaf difrifol yn sylweddol 

“Nid yw wedi ei adeiladu i ddau – Peidiwch â chymryd y risg.” 

 
Mae sgwteri trydan ac e-feiciau wedi’u cynllunio ar gyfer un reidiwr yn unig. Mae ail deithiwr yn effeithio ar gydbwysedd, yn gorlwytho’r brêc a’r motor, ac yn golygu y gallai taith sefydlog droi’n gambl beryglus. Gall hyd yn oed taith fer arwain at drychineb-cwymp difrifol, anafiadau i’r pen, neu wrthdrawiad â cherddwyr. Nid yw’r cerbydau hyn wedi’u creu i gludo dau, hyd yn oed ar dir preifat. O dan gyfraith y DU, mae cario teithiwr ar feic neu sgwter nad yw wedi ei fwriadu i ddau, yn drosedd, a’r reidiwr sy’n gyfrifol am unrhyw ddirwyon neu anafiadau. Diogelwch yn gyntaf: reidiwch ar eich pen eich hun, cadwch mewn rheolaeth, ac amddiffyn bywydau.

I weld enghraifft go iawn i’n hatgoffa pam mae hyn mor bwysig ewch i Jacob’s Journey What Happened to Jacob?—stori bwerus sy’n dangos sut y gall un person ychwanegol newid popeth. 

E-Sgwteri

Gwrandewch ar y gyfraith  neu byddwch yn siŵr o golli’ch e-sgwter neu’n waeth byth, eich bywyd 

Mae sgwteri trydan yn anghyfreithlon ym mhob man cyhoeddus-ar ffyrdd, lonydd beicio, palmentydd, parciau, a strydoedd, oni bai eu bod yn rhan o dreial rhentu rheoledig. Gall defnyddio e-sgwter preifat mewn man cyhoeddus arwain at ddirwy, pwyntiau cosb, a gellir cymryd eich sgwter oddi wrthych oherwydd ei fod yn cyfrif fel cerbyd modur o dan y Ddeddf Traffig Ffyrdd. Y tu hwnt i’r cosbau cyfreithiol, maen nhw’n beryglus: mae cannoedd o reidwyr yn cael eu hanafu neu eu lladd bob blwyddyn, ac mae reidio’n ddiofal neu ar balmentydd yn berygl difrifol i gerddwyr yn enwedig plant ac oedolion hŷn.
Yr hyn sydd fwyaf brawychus yw’r perygl o dân. Mae batris lithiwm ar e-sgwteri ac e-feiciau wedi tanio dros 200 o danau yn 2024 yn unig, yn cynnwys marwolaethau a dwsinau o anafiadau, yn aml wrth eu gwefru gartref. Mae cyfnewid offer gwefru neu ddefnyddio batris rhad yn cynyddu’r tebygolrwydd o ffrwydradau a thanau cyflym nad oes modd eu rheoli.
Yn gryno: nid oes lle i e-sgwteri preifat mewn mannau cyhoeddus, maen nhw’n uchel eu risg ar y ffordd, a gall eu batris danio a dinistrio cartrefi. Nid yw’n werth y difrod, o ran dirwyon, iechyd nac o ran tân.

Rheolau Sgwteri Trydan

• Reidio sgwter trydan: y rheolau (gweler y dolenni isod) 

gov.uk: Riding an electric scooter: the rules   

• Mae e-sgwteri preifat yn anghyfreithlon mewn mannau cyhoeddus.              Maent yn cael eu caniatáu ar dir preifat gyda chaniatâd yn unig. 

gov.uk: Using a rental escooter  

• Mewn treialon swyddogol, gall reidwyr ddefnyddio e-sgwteri ar ffyrdd a lonydd beicio. 

gov.uk: Powered transporters guidance  

• Trafod statws cyfreithiol cludwyr personol fel e-sgwteri. 
• Cadarnhau bod e-sgwteri preifat yn gerbydau modur, anghyfreithlon heb drwydded, yswiriant a threth. 

 Canllawiau Diogelwch: Batris a Thân

• Diogelwch batris ar gyfer defnyddwyr e-sgwteri (gweler y ddolen isod) 

gov.uk: Battery safety for escooter users [gov.uk],  

• Cyngor ar brynu, gwefru, storio a gwaredu ar fatris lithiwm-ion
• Batris e-feiciau ac e-sgwteri: rheoli’r perygl o dân (gweler y ddolen isod) 

gov.uk: Fire risk from e-scooter batteries [gov.uk] 

• Wedi’i anelu at reolwyr safleoedd ond yn cynnwys ffeithiau ar gynnydd yn nifer yr achosion tân. Defnyddiol i godi ymwybyddiaeth. 

Beic Trydan (EAPC) 

Gallwch reidio beic trydan yn gyfreithlon yn y DU heb drwydded, treth, yswiriant, a heb ei gofrestru, cyn belled â’i fod yn bodloni safonau EAPC (beic pedal a gynorthwyir yn drydanol) y Llywodraeth. Mae hyn yn golygu bod rhaid i’r beic gael pedalau, motor o hyd at 250W, sy’n cynorthwyo wrth bedalu hyd at 15.5 mya yn unig. Mae unrhyw beth y tu hwnt i hynny – fel pŵer throtl yn unig, watedd uwch, neu declyn i hybu cyflymder – yn cael ei ystyried yn feic modur neu foped, sy’n golygu bod angen trwydded yrru, yswiriant, treth, cofrestru, a helmed. Mae beiciau sy’n cydymffurfio â rheolau EAPC yn gallu cael eu reidio ar ffyrdd, lonydd beicio, a llwybrau a rennir, ond byth ar balmentydd.  [gov.uk] 

Yn ogystal â chydymffurfio â’r gyfraith, mae diogelwch batris yn hanfodol. Mae Swyddfa Diogelwch a Safonau Cynnyrch y DU wedi cofnodi cannoedd o danau e-feiciau yn 2024. Mae hyn yn tynnu sylw at beryglon pecynnau lithiwm-ion sy’n ddiffygiol, yn ffug neu wedi’u difrodi. Gall y batris hyn danio’n sydyn, gan arwain at niwed i eiddo, anaf, neu waeth os ydynt yn cael eu storio neu’u gwefru’n anghywir. Defnyddiwch fatris a gwefrwyr cymeradwy, diddifrod, bob amser. Ewch ati i’w gwefru mewn mannau wedi’u hawyru’n dda i ffwrdd o ddeunyddiau fflamadwy, a pheidiwch byth â gadael dyfeisiau gwefru heb oruchwyliaeth

Safonau EAPC a gofynion cyfreithiol gov.uk: EAPC standards & legal requirements  

Cadwch yn Ddiogel ar noson allan

7 awgrym da ar gyfer noson allan ddiogel | Crimestoppers

Mae cadw’n ddiogel ar noson allan yn dechrau drwy gynllunio ymlaen llaw a chadw llygad ar ein gilydd. Gwnewch yn siŵr eich bod chi’n gwybod eich terfynau pan fyddwch chi’n yfed, cadwch eich ffôn wedi’i wefru, a threfnwch sut y byddwch chi’n cyrraedd adref cyn i chi fynd allan. Cadwch gyda’ch ffrindiau a pheidiwch â gadael i unrhyw un grwydro ar ei ben ei hun – defnyddiwch system ‘gyfeillio’ a chadw mewn cysylltiad yn rheolaidd. Os ydych chi’n cael eich gwahanu, ewch i le diogel, wedi’i oleuo’n dda a chysylltwch â’ch grŵp, neu staff y lleoliad. Cadwch lygad ar eich diod bob amser ac osgoi derbyn diodydd gan ddieithriaid. Os ydych chi’n gweld rhywun sy’n edrych yn fregus neu’n ofidus, holwch a ydyn nhw’n iawn a rhybuddiwch staff neu swyddogion diogelwch. Ac os ydych chi yn teimlo’n anniogel—p’un ai ar ddêt, gyda chymar neu unrhyw un arall, gofynnwch i staff y lleoliad am help drwy ddefnyddio cod “Ask for Angela”. Eich diogelwch chi a diogelwch eich ffrindiau sydd fwyaf pwysig, felly dilynwch eich greddf a pheidiwch ag oedi cyn gofyn am help.

Am gyngor manylach gweler isod:

 Cynllunio ymlaen llaw a chofio

• Digon yw digon: Cymerwch eich amser a pheidio â ‘gor-fed mewn pyliau’.
• Bwyta cyn mynd: Mae bwyd yn arafu’r broses amsugno alcohol.
• Gwefru eich ffôn: Gwnewch yn siŵr ei fod wedi’i wefru’n llawn cyn mynd allan.
• Trefnu cludiant: Penderfynwch sut rydych chi’n cyrraedd adref (tacsi, gyrrwr dynodedig, trafnidiaeth gyhoeddus).

 Aros gyda’ch gilydd

• Arhoswch gyda’ch grŵp: Peidiwch â gadael i ffrindiau grwydro ar eu pennau eu hunain.
• System gyfeillio: Ewch mewn grwpiau fel nad yw unrhyw un yn cael ei adael ar ôl.
• Cysylltwch â’ch gilydd yn rheolaidd: os byddwch chi’n gwahanu, cadwch mewn cysylltiad dros y ffôn neu drwy neges destun.

Amddiffyn eich hun

• Cadwch lygad ar eich diod: Peidiwch byth â’i adael heb i neb ei wylio a chofiwch osgoi derbyn diodydd gan ddieithriaid.

• Arhoswch mewn mannau sydd wedi’u goleuo’n dda: Yn enwedig wrth gerdded o leoliad i leoliad.
• Gwnewch nodyn o gysylltiadau brys: Gwnewch yn siŵr fod gennych rifau tacsis lleol a’r gwasanaethau brys.
• Peidiwch â rhannu cyfrineiriau ar ffonau a chardiau gydag eraill: gwnewch yn siŵr eich bod yn defnyddio rhif PIN eich ffôn a cherdyn banc o olwg pobl eraill

Cadwch lygad am eich gilydd

• Sylwch ar unrhyw arwyddion o drafferth: Os yw ffrind yn ymddangos yn rhy feddw neu’n anghyfforddus, camwch i mewn.
• Peidiwch ag anwybyddu rhybuddion: Os yw rhywun yn ymddwyn yn ymosodol neu’n amheus, camwch i ffwrdd a rhybuddio staff/swyddogion diogelwch.
• Helpwch i gael pawb adref yn ddiogel: Gwnewch yn siŵr nad oes unrhyw un yn cael ei adael ar ôl.

Os ydych chi’n gweld rhywun sy’n agored i niwed neu’n unig

• Holwch a ydynt yn iawn: Gall “Wyt ti’n iawn?” wneud gwahaniaeth mawr.
• Peidiwch â’u gadael mewn perygl: Os ydyn nhw’n ymddangos yn ofidus, yn feddw neu’n anniogel, arhoswch gyda nhw nes bod help yn cyrraedd.
• Rhybuddiwch staff neu swyddogion diogelwch: Maent wedi’u hyfforddi i helpu a gallant sicrhau bod y person yn cyrraedd adref yn ddiogel.
• Ffoniwch y gwasanaethau brys os oes angen: Os yw’r person mewn perygl neu’n anymwybodol, deialwch 999 ar unwaith.

Os ydych chi’n cael eich gwahanu oddi wrth ffrindiau

• Peidiwch â chynhyrfu ac arhoswch yn eich lle: Dewiswch fan diogel, wedi’i oleuo’n dda ac aros yn hytrach na chrwydro.
• Ffoniwch neu anfonwch neges at eich grŵp: Defnyddiwch eich ffôn i rannu eich lleoliad.
• Ewch i fan cyfarfod y cytunwyd arno ymlaen llaw: Trafodwch fan cyfarfod cyn y noson allan (e.e., ger mynedfa’r lleoliad).
• Gofynnwch i staff y lleoliad am help: Gallant helpu i ddod o hyd i’ch ffrindiau neu eich cadw’n ddiogel.
• Rhaid i chi osgoi gadael gyda dieithriaid: Os na allwch ailgysylltu, defnyddiwch dacsi trwyddedig neu drafnidiaeth ddibynadwy. Peidiwch byth â derbyn lifft gan ddieithryn.

Os ydych chi allan gyda phartner ac maen nhw’n troi’n dreisgar neu os ydych chi’n teimlo’n anniogel

• Tynnwch eich hun o’r sefyllfa yn gyflym: Ewch i fan diogel, cyhoeddus fel y bar neu’n agos at staff.
• Defnyddiwch y cod “Ask for Angela”:
  • Ewch at aelod o staff a dweud yn bwyllog “Can I speak to Angela?”
  • Mae hyn yn arwydd bod angen help arnoch. Bydd staff yn eich cynorthwyo i adael yn ddiogel, ffonio tacsi, neu gysylltu â’r gwasanaethau brys.
• Peidiwch â’u herio: Rhowch flaenoriaeth i’ch diogelwch dros ddadleuon.
• Ffoniwch 999 os ydych chi mewn perygl uniongyrchol: Bydd yr heddlu yn ymateb i achosion o drais domestig mewn mannau cyhoeddus.