Beth yw Prifddinas-Ranbarth Caerdydd?

Mae Prifddinas-ranbarth Caerdydd yn bartneriaeth rhwng y deg cyngor lleol yn Ne-ddwyrain Cymru a Llywodraeth Cymru a’r DU. Mae’n cefnogi twf economaidd, yn gwella trafnidiaeth a chysylltiadau digidol, ac yn helpu pobl ledled y rhanbarth i fyw’n dda.  Dechreuodd fel Bargen Ddinesig yn 2017 i wella’r economi ar gyfer 1.5 miliwn o drigolion.  Yn 2024, daeth yn gorff cyhoeddus o’r enw Cydbwyllgor Corfforaethol. Mae Cydbwyllgor Corfforaethol yn caniatáu i gynghorau wneud penderfyniadau gyda’i gilydd. Mae’n gyfrifol am drafnidiaeth ranbarthol, yr economi a chynllunio ar gyfer datblygiad yn y dyfodol.

Pwy sy’n ymwneud â Phrifddinas-Ranbarth Caerdydd?

Mae Prifddinas-Ranbarth Caerdydd yn dwyn deg cyngor lleol at ei gilydd:  Pen-y-bont ar Ogwr, Bro Morgannwg, Rhondda Cynon Taf, Merthyr Tudful, Caerffili, Sir Fynwy, Blaenau Gwent, Torfaen, Casnewydd a Chaerdydd.  Mae Parc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog hefyd yn cymryd rhan yn y gwaith cynllunio.  Mae arweinwyr y deg cyngor yn gyfreithiol gyfrifol am y Cydbwyllgor Corfforaethol. Gyda’i gilydd, maent yn ffurfio Gweithrediaeth Prifddinas-Ranbarth Caerdydd ac yn gwneud penderfyniadau ar ran y Cydbwyllgor Corfforaethol.

Sut mae Prifddinas-Ranbarth Caerdydd yn cael ei llywodraethu?

Mae’r deg arweinydd cyngor yn cwrdd fel Cydbwyllgor Corfforaethol De-ddwyrain Cymru. Maen nhw’n cytuno ar brif gynlluniau’r rhanbarth ac yn gosod ei gyllideb bob blwyddyn.  Cynrychiolir Sir Fynwy yn y ffyrdd canlynol:

Paul Matthews, Prif Weithredwr sy’n cynrychioli Sir Fynwy ar y Bwrdd Buddsoddi. Mae’r Bwrdd yn cynghori’r Cydbwyllgor Corfforaethol ar fuddsoddiad a sut y bydd cyllid yn cael ei ddefnyddio dros y blynyddoedd nesaf. Mae hefyd yn aelod o’r Grŵp Prif Weithredwyr Rhanbarthol.

Y Cynghorydd Mary Ann Brocklesby sy’n cadeirio Cydbwyllgor Corfforaethol De-ddwyrain Cymru, y prif gorff gwneud penderfyniadau ar gyfer Prifddinas-Ranbarth Caerdydd. Mae hi hefyd yn arwain gwaith ar bartneriaethau ymchwil, arloesi a buddsoddi.

Y Cynghorydd Paul Griffiths sy’n cynrychioli Sir Fynwy ar y Bwrdd Twf Rhanbarthol, sy’n cynghori’r Cydbwyllgor Corfforaethol ar yr economi a sut y dylid cyflawni cynlluniau. Mae hefyd yn gweithredu ar ran y Cynghorydd Brocklesby ac mae’n aelod o’r Is-bwyllgor Datblygu Strategol.

Y Cynghorydd Catrin Maby sy’n cynrychioli Sir Fynwy ar yr Is-bwyllgor Trafnidiaeth Rhanbarthol.

Y Cynghorydd John Crook sy’n cynrychioli Sir Fynwy ar yr Is-bwyllgor Llywodraethu ac Archwilio. Mae’r grŵp hwn yn craffu ar sut mae’r Cydbwyllgor Corfforaethol yn rheoli arian cyhoeddus, risgiau a’i berfformiad ei hun.

Y Cynghorydd Armand Watts sy’n cynrychioli Sir Fynwy ar y Cydbwyllgor Goruchwylio, sy’n gwirio pa mor dda mae’r Cydbwyllgor Corfforaethol yn perfformio.

Gallwch ddod o hyd i ragor o wybodaeth am y Cydbwyllgor Corfforaethol a’i fyrddau ar wefan Prifddinas-Ranbarth Caerdydd.

Gwybodaeth Llywodraeth

Sut mae Prifddinas-Ranbarth Caerdydd yn mynd i’r afael â heriau economaidd yn Ne-ddwyrain Cymru?

Mae Prifddinas-Ranbarth Caerdydd yn gweithio i adeiladu economi gryfach, decach a gwyrddach.  Mae eisiau twf i fod o fudd i bobl a chymunedau ledled y rhanbarth.  Mae ei waith yn cynnwys lleihau anghydraddoldeb, helpu busnesau i dyfu a chefnogi syniadau arloesol.  Mae hefyd yn buddsoddi mewn prosiectau gwyrdd a gwell trafnidiaeth a chysylltiadau digidol.

Beth mae Prifddinas-Ranbarth Caerdydd wedi’i gyflawni hyd yn hyn?  – Cam Un

Ers 2017, yn bennaf drwy’r Fargen Ddinesig gwerth £495 miliwn, mae Prifddinas-Ranbarth Caerdydd:

• Wedi creu neu ddiogelu tua 6,000 o swyddi a denu mwy na £2 biliwn mewn buddsoddiad preifat.
• Wedi cefnogi mwy na 200 o fusnesau mewn sectorau allweddol. Mae’r rhain yn cynnwys technoleg ariannol, technoleg feddygol, seiberddiogelwch, dadansoddi data, diwydiannau creadigol, sglodion cyfrifiadurol uwch, ynni a’r amgylchedd.
• Buddsoddi miliynau o bunnoedd yn system drafnidiaeth Metro’r rhanbarth.
• Rhaglenni sgiliau ac arloesi â chymorth yn y sectorau cyhoeddus a phreifat.
• Buddsoddi mewn prosiectau fel y Gronfa Bwlch Hyfywedd Tai, y Gronfa Adeiladau Strategol a Menter y Cymoedd Gogleddol.
• Creu Parth Buddsoddi gwerth £160 miliwn.  Gall hyn ddefnyddio incwm treth disgwyliedig yn y dyfodol i gefnogi buddsoddiad nawr.

Beth mae Prifddinas-Ranbarth Caerdydd wedi’i gyflawni yn Sir Fynwy?

• Grant o £3 miliwn i helpu i ddatblygu Parcio a Theithio trwy raglen Metro a Mwy Cyffordd Twnnel Hafren.
• Mynediad at raglen sy’n cefnogi cyfleusterau ar gyfer cerbydau allyriadau isel iawn.
• Buddsoddiad o £2 filiwn yn Creo Medical, busnes technoleg feddygol sydd wedi’i leoli yng Nghas-gwent.  Mae’r cwmni wedi ennill sawl gwobr am ddatblygu offer newydd a all wella gofal iechyd a gofal cleifion.
• Tua £5.3 miliwn o’r Gronfa Hyfywedd Tai ar gyfer 140 o gartrefi yn Vinegar Hill, Magwyr.  Denodd hyn £27 miliwn mewn buddsoddiad preifat a disgwylir iddo ychwanegu tua £42 miliwn i’r economi.
• Cefnogaeth i fusnesau Sir Fynwy drwy’r Rhaglen Twf a Datblygu Clwstwr.  Mae’r rhaglen hon yn helpu grwpiau o fusnesau cysylltiedig i dyfu.  Mae wedi cefnogi Microchip yng Nghil-y-coed, sy’n gwneud technoleg a ddefnyddir mewn offer meddygol, cyfathrebu, diwydiannol, awyrofod ac amddiffyn.  Mae hefyd wedi cefnogi’r grŵp cynyddol o fusnesau creadigol yng Nghas-gwent.
• Tua £7 miliwn ar gyfer prosiectau trafnidiaeth rhanbarthol.
• Estyniad o’r Rhaglen Cyflymu Unedau Diwydiannol i gynnwys Gogledd y Fenni fel rhan o Fenter Cymoedd y Gogledd.

Beth allwn ni ei ddisgwyl o Gam Dau?

Bydd y cam nesaf yn canolbwyntio ar ddyletswyddau cyfreithiol y Cydbwyllgor Corfforaethol mewn tri maes:

Trafnidiaeth:

• Rhaglen grant flynyddol gwerth £50 miliwn ar gyfer gwelliannau trafnidiaeth leol.
• Gwaith uwchraddio i Orsaf Ganolog Caerdydd.
• Gwaith pellach trwy raglen Metro a Mwy.
• Manteisio i’r eithaf ar y buddsoddiad o £2 biliwn yn Ffordd Blaenau’r Cymoedd.

Cynllunio ar gyfer tir a datblygu

• Gofyn i dirfeddianwyr a datblygwyr awgrymu safleoedd i’w datblygu.
• Datblygu cynllun rhanbarthol ar gyfer twf yn y dyfodol.

Lles Economaidd

• Cyflwyno cronfa fuddsoddi gwerth £500 miliwn y Fargen Ddinesig.
• Parhau i ddarparu Cronfa Fuddsoddi De-ddwyrain Cymru gwerth £160 miliwn.
• Darparu Cronfa Partneriaeth Arloesi Leol gwerth £40 miliwn.  Bydd yn cefnogi technoleg greadigol a datblygu lled-ddargludyddion cyfansawdd uwch neu sglodion cyfrifiadurol.
• Cyflwyno’r Gronfa Twf Lleol gwerth £270 miliwn.

I gael y wybodaeth ddiweddaraf am Brifddinas-Ranbarth Caerdydd, gan gynnwys newyddion a digwyddiadau, mae croeso i chi danysgrifio.