Mae staff Cyngor Sir Fynwy wedi gweithio i gefnogi’r gymuned wrth i dymheredd ostwng a’r eira ddisgyn. Bu’r sir yn debyg i olygfa hardd o Narnia, ond gall y tywydd oer godi ofn ar bobl fregus – dyna le daeth y cyngor i mewn i gefnogi pawb.

Er gwaethaf y tywydd garw, llwyddodd gwasanaeth prydau cymunedol Sir Fynwy Bwyd Sir Fynwy i wneud pob dosbarthiad a drefnwyd ar gyfer preswylwyr bregus, llawer ohonynt yn byw mewn ardaloedd gwledig anghysbell. Dywedodd Pauline Batty, Rheolwr Arlwyo: “Bu’r staff yn wych gydag un aelod yn dod i mewn o wyliau blynyddol i helpu llanw dros y rhai na allai gyrraedd oherwydd yr eira. Cysylltwch â ni os gwyddoch am unrhyw un sydd angen pryd twym o fwyd – rydym yn hapus i helpu.”

Roedd yr ysbryd cymunedol yn amlwg iawn yng Ngofilon lle helpodd Samariad Trugarog i balu fan Bwyd Sir Fynwy allan o’r eira. Dywedodd Mrs Francs Baines o Lôn yr Ysgol a welodd y gymwynas: “Chwe modfedd o eira’r bore yma ac ni wnaeth ffordd heb ei graeanu atal ein gyrrwr Sir Fynwy dewr rhag dosbarthu bwyd twym i’r henoed yng Ngofilon heddiw. Roedd angen ychydig o help i gael ei fan allan o Gilgant Steven, ond mewn dim o dro roedd wrthi’n ôl ar ei rownd. Rwy’n credu ei bod yn haeddu ei chanmol am ei gwaith ardderchog heddiw.” Ychwanegodd Pauline Batty: “Hoffem ddiolch i’r Samariad Trugarog a helpodd i balu ein fan o’r eira yng Ngofilon heddiw gan alluogi ein gyrrwr i ddosbarthu gweddill y prydau ar y fan.”

Bu gwasanaethau gofal cartref y sir yn gweithio’n galed i leinhau ymyriad gyda staff yn gwneud llawer o waith ar droed gan gydlynu gyda theulu a chydweithwyr i sicrhau fod pawb yn ddiogel ac yn cael cefnogaeth. Defnyddiodd y cyngor ei gerbydau 4×4 i gyrraedd pobl mewn ardaloedd anghysbell.

Bu gwasanaeth Careline Sir Fynwy yn cefnogi teulu lleol drwy osod offer ar gyfer cleient bregus yn gynt na’r disgwyl er mwyn galluogi teulu i fynd adref ddiwrnod ynghynt yn y tywydd garw. Dywedodd Sarah Turvey-Barber: “Mae’n wych medru cefnogi’r gymuned – gall y tywydd oer godi ofn mawr ar rai pobl. Gall unrhyw un sy’n byw yn Sir Fynwy gael mynediad i gynnyrch Careline. O 65c y dydd gallwch gael rhaff fywyd wedi’i gosod yn eich cartref yn cynnwys pendant y gellir ei wisgo o amgylch y gwddf neu’r arddwrn.”

Roedd gwasanaethau dydd yn safleoedd gwasanaethau cymdeithasol Parc Mardy y Fenni a Severn View Cas-gwent ddydd Llun a chysylltwyd gyda phawb oedd yn gysylltiedig, a darparwyd cefnogaeth ychwanegol lle bo angen. Ymdopodd timau gwasanaethau preswyl y cyngor ym Mharc Mardy a Severn View yn dda gyda staff yn cerdded i’r gwaith neu rywun yn mynd i’w nôl os na fedrant yrru.

Dywedodd y Cynghorydd Penny Jones, aelod cabinet Sir Fynwy dros ofal cymdeithasol ac iechyd: “Bu ein timau yn wych ar draws pob gwasanaeth – prydau cymunedol, preswyl, gofal dydd a gofal gartref. Hoffwn hefyd sôn am ein cydweithwyr yn y timau nyrsio cymunedol. Maent yn rhan hollbwysig o’n gwasanaethau integredig ac maent yn gyson yn mynd yr ail filltir.”

Erbyn prynhawn dydd Llun roedd priffyrdd pwysicaf y sir yn glir yn ogystal â llawer o ffyrdd eilaidd a ffyrdd eraill. Mae timau priffyrdd yn gweithio drwy nos a dydd i hybu’r broses, gan ddod ag adnoddau ychwanegol i helpu. Roedd llawer o ffyrdd ochr ar dir uchel wedi eu trin erbyn dydd Mawrth. Dros y cyfnod, bu deuddeg lori yn chwalu halen, yn gweithredu fel erydr eira ac yn patrolio ffyrdd, gyda chymorth contractwyr gydag erydr eira ac yn clirio coed wedi cwympo a pheryglon. Roedd yn ymdrech tîm go iawn gyda gyrwyr bws wedi’u trefnu i ddarparu cludiant i ysgolion a gafodd eu cau yn camu mewn i gefnogi’r gymuned drwy glirio ffyrdd a phalmentydd. Fe wnaeth timau casglu gwastraff hefyd glirio ffyrdd i gadw pawb yn ddiogel.

Daw gwaith y cyngor yn patrolio ac yn lledaenu halen 24 awr i ben nos Fawrth a bydd yn dychwelyd i’r drefn arferol o ddarparu timau sydd ar gael i ledaenu halen ymlaen llaw pan fo angen. Bu staff ailgylchu a chasglu sbwriel yn cefnogi cydweithwyr priffyrdd ar dractorau i glirio’r eira o feysydd parcio, canol trefi ac adeiladau cymunedol ddydd Sul. Bu’r adborth gan breswylwyr yn wych gyda Larry Stoter o The Narth yn dweud ar Facebook: “Ar ôl gorfod gyrru o’r tu allan i Lundain i Drefynwy ddoe – a gymerodd bron wyth awr – roedd ffyrdd Sir Fynwy yn llawer gwell na llawer o leoedd eraill. Da iawn chi a diolch i bawb.”

Cafodd sbwriel ac ailgylchu ar draws y sir ei gasglu y diwrnod dilynol ac eithrio llwybrau gwledig. Bu anhawster gyda chasgliadau yn y Fenni a’r cylch er fod ffyrdd wedi clirio ar gyfer casgliad dydd Mawrth. Bydd y cyngor yn ymdrechu i ddal lan mewn ardaloedd anghysbell drwy gydol yr wythnos ond bydd yn rhoi blaenoriaeth i gasgliadau sbwriel ac ailgylchu bwyd an ofyn i breswylwyr, lle’n bosibl, i gadw eu hailgylchu ar gyfer yr wythnos nesaf.

Roedd y canolfannau gwastraff cartref ac ailgylchu yn Llanfihangel Troddi, Llan-ffwyst a Brynbuga ar gau ddydd Sul. Ail-agorodd Llanfihangel Troddi a Llan-ffwyst ddydd Llun gyda safle Brynbuga wedi agor erbyn dydd Mawrth. Arhosodd safle Five Lanes ger Caerwent yn agor fel arfer.

Dywedodd y Cynghorydd Bryan Jones, aelod cabinet gweithrediadau’r sir: “Mae ein criwiau casglu a chynnal a chadw tiroedd yn gweithio’n agos gyda staff rheng-flaen arall i glirio ysbytai, safleoedd pensiynwyr a chanol trefi. Byddwn yn gwneud ein gorau glas i gasglu sbwriel ac ailgylchu ar y diwrnod cywir ond gofynnwn i chi fod yn amyneddgar a dim ond ein hysbysu am gasgliadau a gollwyd os yw’n hollol hanfodol. Gofynnwn i bobl leol aros yn ddiogel a pheidio gyrru os nad yw’n hollol hanfodol – gall cerbydau wedi’u gadael achosi problemau ychwanegol i gerbydau graeanu a gwasanaethau argyfwng.”

Mae gwasanaeth addysg Sir Fynwy wedi ymdopi’n dda. Erbyn 7.30pm fore Llun roedd pob ysgol wedi cadarnhau p’un a fyddent ar agor neu ar gau. Rhoddodd hyn ddigon o gyfle i rieni, plant a staff i baratoi ar gyfer y sefyllfa. Pwysleisiwyd diogelwch disgyblion a staff – yn fwyaf arbennig oherwydd yr eira trwm a’r iâ peryglus – yn ogystal â’r ffaith fod llawer o staff yn byw mewn ardaloedd lle roedd teithio i’r gwaith heb risg niwed yn fater difrifol.

Gogledd y sir ddioddefodd waethaf ond erbyn dydd Mawrth dim ond tair ysgol oedd yn dal ar gau. Roedd rhestr lawn o’r ysgolion ar gau ar gael ar wefan y cyngor ers bore Sul: http://www.monmouthshire.gov.uk/school-closures

Diolch i bolisi gweithio ystwyth y cyngor, gallodd llawer o staff na fedrai deithio i’w gweithle arferol ddydd Llun a dydd Mawrth fewngofnodi unrhyw le gyda wi-fi yn defnyddio eu gliniaduron. Mae hybiau cymunedol, canolfannau hamdden a swyddfeydd y cyngor yn darparu ardaloedd gwaith ystwyth fel y gall staff weithio o bell – yn cynnwys eu cartrefi – lle medrir cysylltu â nhw dros y ffôn, drwy e-bost a gwahanol wasanaethau negeseuon fel Skype. Fel canlyniad, ni chafodd y tywydd difrifol effaith neilltuol ar y gwasanaeth a ddarparwyd gan yr aelodau hyn o staff.

Roedd tair amgueddfa’r cyngor ar gau yn y Fenni, Cas-gwent a Threfynwy ddydd Sul oherwydd pryderwch am ddiogelwch y cyhoedd a’r staff yn teithio i sefyllfaoedd. Ail-agorodd Trefynwy a Chas-gwent ddydd Llun gyda’r Fenni yn ail-agor ddydd Mawrth.

Roedd rhai hybiau cymunedol a llyfrgelloedd yn gweithredu llai o wasanaeth ar y dydd Llun ond roedd y cyfan yn ôl i’r arfer erbyn dydd Mawrth er i siop un stop y Fenni gau am yr awr ginio oherwydd prinder staff tra caeodd Hyb Cymunedol Trefynwy yn y prynhawn am hyfforddiant oedd wedi’i gynllunio ymlaen llaw.

Bu staff yn brysur ar y cyfryngau cymdeithasol yn anfon bwletinau rheolaidd ar Facebook a Twitter ac roedd “tudalen sblash” gaeaf y cyngor ar waith fel bod pawb yn ymweld â gwefan Sir Fynwy yn cael eu cyfeirio tuag at y cynlluniau ar gyfer tywydd gwael – gweler @MonmouthshireCC ar Facebook a Twitter am fanylion.

Dywedodd Peter Fox, arweinydd y Cyngor: “Rwy’n ddiolchgar iawn i staff y cyngor am wneud eu dyletswyddau’n effeithiol ac effeithlon yn yr eira trwm a’r iâ – gwaith tîm gwych. Diolch i’r holl breswylwyr fu’n anfon adborth hyfryd atom ac yn rhannu’r lluniau hudolus o’n sir hardd y gaeaf yma. Mae adegau fel hyn yn gwneud i mi deimlo’n falch iawn.”